Franz Liszt , oratorium "Chrystus", część III

Koncerty orkiestry Polskiej Filharmonii Sinfonia Baltica pod batutą Bohdana Jarmołowicza z udziałem chóru Politechniki Gdańskiej i solistów: Magdaleny Witczak (sopran), Agnieszki Rehlis (mezzosopran), Aleksandra Zuchowicza (tenor) oraz Jarosława Kitali (baryton)

Oratorium Chrystus powstało w latach 1862-1866, jednak można przyjąć, że i wcześniej, gdyż Liszt wykorzystał w Chrystusie częściowo materiał muzyczny, który przygotowywał w Weimarze. Z notatek kompozytora wynika, że zamysł oratorium pojawił się już w 1853 roku. Niektóre części zaraz po ukończeniu były wykonywane na koncertach w Rzymie, wówczas za pulpitem dyrygenckim stawał sam Liszt. Prowadził również orkiestry z religijnym repertuarem innych autorów: Haydna, Bacha, Mendelssohna, Palestriny.

Całość dzieła Liszt ukończył we wrześniu 1866 roku. Dokonał jeszcze istotnych poprawek i w grudniu uznał oratorium za gotowe. Część I, Oratorium Bożonarodzeniowe została wykonana w Rzymie w 1867 roku pod kierunkiem Giovanni Sgambati, oraz pod dyrekcją Antona Rubinsteina w Wiedniu w 1871 roku. Na organach zagrał wtedy Anton Bruckner.

Publikacja drukiem nastąpiła w 1872 roku w wydawnictwie Juliusa Schubertha.

Premiera miała miejsce w protestanckim kościele Św. Piotra i Pawła, zwanego Herderkirche, w Weimarze w 1873 roku. Była dużym przedsięwzięciem, gdyż liczba wykonawców wynosiła ponad 300 osób. Sensacją okazała się obecność na premierze Richarda Wagnera z żoną. Dało to okazję do pierwszego od dłuższego czasu spotkania dwóch wielkich kompozytorów po głośnym wcześniejszym zerwaniu kontaktów. Jednak protestancka niemiecka publiczność przyjęła ów koncert dość chłodno, z uwagi na podkreślany przez Liszta katolicyzm. Kompozytor wówczas skrócił niektóre fragmenty dzieła.

Całe oratorium trwa około 3 godzin. Libretto Liszt opracował na podstawie biblii, liturgii katolickiej i starych łacińskich hymnów. W warstwie tekstowej kompozytor nie eksperymentował. Nieco inaczej jest w odniesieniu do muzyki. W tradycyjnych – barokowych i klasycznych oratoriach główną rolę odgrywały partie solistów i chóru. Tutaj, zgodnie z linią rozwoju muzyki Liszta, wzrosła rola orkiestry. Brak też typowych dla oratorium recytatywów. W zamian Liszt umieścił w pewnych odstępach tzw. łacińskie pasaże. Jednak nie wiadomo, czy w zamyśle autora były one przeznaczone do wygłoszenia przez narratora.

Oratorium Chrystus dzieli się na trzy części:

1. Oratorium Bożonarodzeniowe
2. Po Trzech Królach
3. Pasja i Zmartwychwstanie.